ARTİSTİK PATİNAJ TARİHİ

Buz pateni mazisinin 1300 yıllık bir geçmişe dayandığı ve İskandinav ülkelerinde yaşamımıza girdiği tahmin edilmekte. O senelerde Kazakistan’da atların ayaklarının dış kemiklerinden yapılmış paten kalıntılarına rastlanmıştır.

1498

Buz pateninin konu edildiği dünya çapındaki ilk kitap Brugman tarafından yazılmıştır. ‘The Life of Ludvino’

Ludvino birgün buz pateni yaparken buzun kırılması sonucu içine düşmüş ve hayatını kaybetmiştir. O dönemden beri Ludvino patencilerin sembolü haline gelmiştir.

1742

Paten tekniği ile ilk kitap Robert Jones tarafından yazılmıştır. ‘A Treatise on Skating’

Kitapta içkenar, dışkenar, kartal tarif edilmiştir.

1850

İlk paten çeliği Bushnell tarafından yapılmıştır

1868

İlk buz pateni gösterisi Viyana’da yapılmıştır. Jackson Haines bu ihtişamlı gösteride waltz ve mazurka yapmıştır.

1874

Amerikalı Jackson Haines, ilk kez sit spin yapan patenci oldu. Sit spin, patencinin dizleri üzerinde çömelerek oturur pozisyona gelip kendi çevresinde dönmesidir. Patenci, tek ayağı üzerinde spin yapar ve serbest kalan bacağı ileri doğru uzatır. Modern Figür Pateni'nin babası olarak değerlendirilen Haines, ayrıca, müzik eşliğinde kayan ilk patenci olarak biliniyor. Doğduğu ülke olan ABD'den ziyade, çarpıcı, şaşaalı stili nedeniyle Avrupa'da, özellikle de Avusturya'da kabul gören Haines için Johann Strauss'un waltzler bestelediği biliniyor.

1876

Dünyada ilk kez yapay bir buz pisti İngiltere’de yapılmıştır.

1882

Avusturya’da ilk yarışma organize edilmiştir. Norveçli patenci Axel Paulsen, Viyana'da 1.5 turluk bir jump yaptı ve bu jump, kendi adıyla axel diye anılmaya başlandı. Paulsen, ileri doğru kayarken havaya zıpladı ve kendi etrafında 1.5 tur dönerek, öbür ayağı üzerine geriye kayarak indi. Böylece, modern patinajın en güzel, en zor jumpı olarak kabul edilen axel ilk kez yapılmış oldu.

1885

İlk defa uluslar arası sürat pateni yarışması düzenlenmiştir.

1891

Sadece erkeklerin yarışmaya katıldığı ilk Avrupa Şampiyonası düzenlenmiştir.

1892

Almanya, Avusturya, Hollanda, İngiltere, İsveç ve Macaristan’ın kurucu üyeliğini üstlendiği Uluslar arası Buzpateni Birliği (International Skating Union) kurulmuştur.

1896

İlk kez Dünya Şampiyonası düzenlendi. Alman Gilbert Fuchs bu yarışmada Dünya Şampiyonu olan ilk sporcudur.

1901

İsveçli patenci Ulrich Salchow, kendi adı verilen jumpı yaptı. Ulrich Salchow, döneminin çok iyi patencisiydi. 10 kez Dünya şampiyonluğu kazanan tek erkek ve her iki cins içinde 13 kez Dünya şampiyonalarında madalya kazanan tek patenci oldu. 1908'de ilk Olimpiyat artistik patinaj yarışmasını kazandı.

1906

Artık bu yıldan itibaren bayanlarda buz pateni yarışmalarına dahil edilmeye başlandı. Bayanlar arasındaki ilk yarışma düzenlendi ve İngiliz Magde Syers-Cave şampiyon oldu.

1910

Alman patenci Werner Rittberger, kendi adıyla anılan jumpı ilk kez yaptı.

1913

Avusturyalı Alois Lutz, kendi adıyla anılan jumpı ilk kez yaptı.

1920

Amerikalı Theresea Weld, 1920 Olimpiyat Oyunlarında, salchow attı. Bu salchow, kadın bir patenci tarafından yarışmada atılan ilk jump olarak kayıtlara geçti. Hakemler, jumpı yapmak için sıçradığı sırada eteğinin dizlerine kadar açılması nedeniyle, "bir hanıma yakışmayacak şekilde hareket ettiği için" Weld'e uyarıda bulundular.

1927-1936

Bu yıllar arasında Norveçli patenci Sonja Henie 10 kez üst üste dünya şampiyonu ünvanı edindi.

TÜRKİYE BUZ PATENİ TARİHİ

Türkiye’de ilk buz pateni kulübü 1967 senesinde cemiyet haline getirildive 1971 yılına gelindiğinde ise; bu cemiyet spor kulübü olarak tescil edildi. 1974 yılında ilk yapay buz pistine kavuştuk. Ancak siyasi nedenlerden ötürü bu pist 1981 yılına kadar kapalı kalmıştır.

1981’de Türkiye’nin ilk doğal pisti Ankara Kurtuluş Parkı hizmete girdi. Takip eden senede ise; Türkiye'nin olimpik ölçülerdeki ilk buz pisti, Ankara'da Bel-Pa olarak bilinen Büyükşehir Belediyesi'nin Buz Pateni Sarayı açıldı. 1990 senesinde Türkiye artık Uluslar arası Buzpateni Birliği’ne (ISU) dahil edildi. 1 sene sonrasında da Türkiye Buz Sporları Federasyonu kuruldu. Daha önceleri başka Federasyonların bünyesinde faaliyetleri yürütülen Artistik Buz Pateni ancak o tarihten sonra bağımsız bir Federasyon çatısı altında örgütlenmiş oldu.

İstanbul ve İzmir'de olimpik ölçülere uyan buz pisti henüz yoktur. İstanbul'da patenciler, Galleria alışveriş merkezinde bulunan küçük bir buz pistinde, İzmir ve Antalya'daki patenciler de, aynı şekilde, kurallara uygun olmayan küçük pistlerde çalışmaktadırlar.